21 września 2020

Każdego roku u 7 tys. osób rozpoznaje się złośliwe nowotwory narządów głowy i szyi. Pacjenci rzadko zdają sobie sprawę, że chorują. Dlatego tak ważna jest profilaktyka.

Nowotwory głowy i szyi to guzy laryngologiczne – gardła, krtani, ucha, zatok, czy jamy ustnej. Pacjenci niejednokrotnie bagatelizują objawy, bo są podobne do symptomów zwykłego przeziębienia. Ból w trakcie połykania, uczucie przeszkody w gardle, niedrożność jednego z przewodów nosowych, krwawienie z nosa czy przewlekła chrypka – wylicza dr n. med. Andrzej Pogorzelski z kliniki otolaryngologii Klinicznego Szpitala Wojewódzkiego nr 1 w Rzeszowie.

 

Zapraszamy do odsłuchania audycji o profilaktyce nowotworów głowy i szyi: tutaj

Zapraszamy do odsłuchania wszystkich audycji realizowanych w ramach cyklu audycji edukacyjnych o profilaktyce nowotworowej w ramach kampanii społecznej Ministra Zdrowia „Planuję długie życie”: tutaj

 

Dowiedz się więcej:

Nowotwory narządów głowy i szyi powstają w obrębie wargi, jamy ustnej, gardła (część nosowa, ustna i krtaniowa), krtani, zatok przynosowych, struktur oczodołów i gruczołów wydzielających ślinę oraz uszu. Mózg oraz przełyk i tarczyca znajdują się w obrębie głowy i szyi, ale nowotwory pochodzące z wymienionych narządów są klasyfikowane oddzielnie.

Złośliwe nowotwory narządów głowy i szyi są rocznie w Polsce rozpoznawane u niemal 7 tys. osób (około 3-krotnie częściej u mężczyzn) – stanowią około 5% wszystkich nowotworów złośliwych. Najczęściej (około 95%) – wśród złośliwych nowotworów głowy i szyi – występują raki płaskonabłonkowe. Liczba zachorowań na nowotwory jamy ustnej i gardła zwiększa się w ostatnim czasie, a – równocześnie – zmniejsza się częstość występowania raków krtani.

Ryzyko zachorowania na nowotwory narządów głowy i szyi jest większe – przede wszystkim – u osób palących produkty tytoniowe i spożywających w nadmiarze wysokoprocentowy alkohol. Część raków narządów głowy i szyi (przede wszystkim – jamy ustnej i gardła) ma związek z zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (ang. human papilloma virus; HPV). Czynnikiem ryzyka jest również przewlekłedrażnienie błon śluzowych (np. nieodpowiednia proteza lub przewlekły stan zapalny zębów). Niektóre nieprawidłowe stany błon śluzowych (np. rogowacenie) są stanami przedrakowymi, które – szczególnie przy współdziałaniu dymu tytoniowego i alkoholu – mogą przekształcić się w nowotwór złośliwy. Ryzyko zachorowania na nowotwory narządów głowy i szyi zwiększa wcześniejsze zachorowanie na inne nowotwory tytoniozależne (np. rak płuca). Raki płaskonabłonkowe głowy i szyi częściej występują u osób w wieku powyżej 50. roku życia (wyjątek stanowią nowotwory nosogardła i raki zależne od zakażenia HPV, które są rozpoznawane u osób młodszych). Nie udowodniono natomiast uwarunkowanego rodzinnie większego ryzyka zachorowania na raki głowy i szyi.

Zapobieganie wystąpieniu płaskonabłonkowego raka głowy i szyi polega na wyeliminowaniu wymienionych wyżej czynników przyczynowych (przede wszystkim – zaprzestanie palenia tytoniu i spożywania w nadmiarze wysokoprocentowego alkoholu oraz skuteczne leczenie zmian zapalnych błon śluzowych i zębów). Należy pamiętać, że narażenie na działanie szkodliwych składników dymu tytoniowego jest również najważniejszym czynnikiem ryzyka zachorowania na raka płuca oraz ma związek z występowaniem kilku innych nowotworów (np. rak pęcherza moczowego i rak nerki).

Objawy – będące wskazaniem do zasięgnięcia porady lekarza – obejmują wystąpienie zgrubień i owrzodzeń w obrębie błon śluzowych, krwawienia i nieprzyjemnego zapachu z ust, bólu i trudności podczas łykania, uczucia obecności ciała obcego w gardle, chrypki lub powiększenia węzłów chłonnych na szyi. Wymienione objawy często nie wynikają z obecności raka, ponieważ mogą być wywołane również przez inne – nienowotworowe – problemy zdrowotne. Jednak jeżeli – przynajmniej jeden z wymienionych objawów – utrzymuje się dłużej niż 3-4 tygodnie, to należy zgłosić się do lekarza w celu wykonania badań zmierzających do wyjaśnienia przyczyny. W wielu sytuacjach – poza typowym wywiadem i przedmiotowym badaniem lekarskim – konieczne jest również wykonanie badań obrazowych (np. ultrasonografia lub badania rentgenowskie) i wziernikowania (np. laryngoskopia) w celu określenia zasięgu zmian, jak również niezbędne jest przeprowadzenie biopsji (pobranie fragmentu) podejrzanych zmian. Określenie zaawansowania i wykonanie biopsji podejrzanej zmiany w celu zbadania pobranego materiału pod mikroskopem jest warunkiem postawienia rozpoznania i zaplanowania odpowiedniego leczenia.

Pamiętać trzeba, że wykrycie raka narządów głowy i szyi w stadium wczesnym stwarza szansę całkowitego wyleczenia – nie należy lekceważyć wymienionych wcześniej objawów.

Prof. dr hab. n. med. Maciej Krzakowski

Krajowy konsultant w dziedzinie onkologii klinicznej

Narodowy Instytut Onkologii – Państwowy Instytut Badawczy im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie

Więcej informacji:

Program profilaktyki nowotworów głowy i szyi oraz ośrodki realizujące program:

http://planujedlugiezycie.pl/?page_id=997

Strona: http://planujedlugiezycie.pl/

YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCTZL6hGYpx8VovtxLxhP88A/featured

Twitter: https://twitter.com/MZ_GOV_PL

Facebook: https://www.facebook.com/MZGOVPL/

 

Kampania społeczna „Planuję długie życie” realizowana jest w ramach Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020-2030, finansowana ze środków Ministra Zdrowia. Celem nadrzędnym strategii jest wzrost odsetka osób przeżywających 5 lat od zakończenia terapii onkologicznej oraz zmniejszenie zapadalności na choroby nowotworowe.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Małgorzata Oczoś-Błądzińska