20 sierpnia 2021

"Wiśniowy sad" Czechowa rozpoczął Trans/Misje. Przez dwa weekendy w Rzeszowie teatralny festiwal.

20 sierpnia, w pierwszy dzień Międzynarodowego Festiwalu Sztuk TRANS/MISJE – TRÓJMORZE, w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie odbyła się premiera spektaklu „Wiśniowy sad” według Antoniego Czechowa w reżyserii gruzińskiego reżysera Andro Enukidze. 

Wiśniowy sad” jest ostatnim, powstałym w 1903 r., dziełem wybitnego rosyjskiego pisarza przeznaczonym na scenę i od lat jednym z najchętniej wystawianych dramatów Czechowa w teatrach na całym świecie. Choć sam autor uważał, że sztuka jest komedią, najczęściej wystawiana jest w tonacji tragicznej. Tematem utworu jest rozpad dawnych gniazd szlacheckich i degradacja ziemiaństwa, ale, co podkreślają badacze literatury, i jak wynika z licznych inscenizacji, jego wymowa jest uniwersalna. Treścią dramatu są losy wdowy Lubow Raniewskiej, jej brata Gajewa i ich najbliższego otoczenia, w pewnym momencie skupionych wokół tytułowego wiśniowego sadu, którego sprzedaż wydaje się jedynym sposobem na wyjście z długów. 

Oryginalny dramat Czechowa składa się z IV aktów i występuje w nim kilkanaście postaci. Reżyser rzeszowskiej inscenizacji i jednocześnie autor scenariusza oraz opracowania muzycznego Andro Enukidze zdecydował się na skróty, dopisanie początku i zakończenia, a także ograniczenie liczby bohaterów. Wszystko to ma duży wpływ na interpretację sztuki. Teatr w porozumieniu z reżyserem wybrał klasyczne tłumaczenie Czesława Jastrzębca-Kozłowskiego, które do scenariusza napisanego przez Andro Enukidze dostosował uznany tłumacz języka rosyjskiego Jerzy Czech. Autorami scenografii i kostiumów są gruzińscy artyści: Mirian Shvelidze i Shota Bagalishvili. Za choreografię odpowiada Tomasz Dajewski. Na scenie zobaczymy aktorów rzeszowskiego Teatru: Mariolę Łabno-Flaumenhaft, Dagny Mikoś, Marka Kępińskiego, Piotra Mieczysława Napieraja, Karola Kadłubca i Roberta Żurka. Spektakl trwa 90 min i oprócz pokazu premierowego, będzie można obejrzeć go także we wrześniu – bilety są już dostępne w Kasach Teatru i na stronie  teatr-rzeszow.pl .

Andro Enukidze o „Wiśniowym sadzie”:

„Wiśniowy sad” Czechowa to komedia o tragedii ludzi, którzy zabłądzili pomiędzy tym, jak należy postępować a tym, jakie postępowanie jest błędne, a nawet niedopuszczalne. Komedia o tragedii ludzi, którym nie udało się wypełnić  ważnego obowiązku  właśnie dlatego, że ten obowiązek był dla nich święty. Jest to wreszcie tragedia o tym, jak komiczne poczucie obowiązku przekształca się w fatum, coś mrożącego krew w żyłach w taki sposób,  że podjęcie trzeźwej decyzji staje się  niemożliwe. А koniec końców jest to sztuka o bardzo przyzwoitych i dobrych ludziach (jak to zwykle bywa u Czechowa), którzy cierpią właśnie dlatego, że są przyzwoici i dobrzy. Wydaje mi się, że Czechow nie osądza swoich bohaterów według ich postępków… dla Antoniego Pawłowicza ludzie to po prostu ludzie, a ludzkie czyny to tylko czyny. Postępków złych czy dobrych nie ma, w każdym razie w tej sztuce… Chociaż prawdą jest i to, że od naszych postępków zależą losy rodzin, ojczyzn, a może nawet świata.

Praca Andro Enukidze z zespołem rzeszowskiego Teatru wynika z porozumienia o współpracy zawartego pomiędzy Teatrem im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie a Państwowym Teatrem Dramatycznym im. Ilii Czawczawadzego w Batumi. Porozumienie zostało podpisane w 2019 roku w Rzeszowie podczas Międzynarodowego Festiwalu TRANS/MISJE – Wschód Sztuki, kiedy rzeszowski teatr po raz pierwszy gościł artystów z Gruzji (ze spektaklem „Syndrom, albo do kogo śpiewasz?” na podstawie sztuki Sławomira Mrożka „Karol” w reż. Andro Enukidze). Porozumienie zakłada współprace w zakresie działań artystycznych, kulturalnych i edukacyjnych, służących rozwojowi oraz promocji obu partnerów. Wcześniej, także w 2019 roku, w Państwowym Teatrze Dramatycznym im. Ilii Czawaczawadzego w Batumi reżyserował dyrektor Teatru im. Wandy Siemaszkowej Jan Nowara (sztukę „Szklana menażeria” Tennessee Williamsa). 

Iwona Kosztyła